Kierownik budowy, majster, brygadzista – obowiązki BHP na budowie i szkolenie kadry

Na budowie odpowiedzialność za BHP nie kończy się na pracodawcy. Kierownik budowy, kierownicy robót, majstrowie i brygadziści to osoby kierujące pracownikami – i to od ich codziennych decyzji zależy, czy rusztowanie zostanie odebrane, wykop zabezpieczony, a pracownik przypięty szelkami. W tym artykule zebraliśmy najważniejsze obowiązki kadry budowy w zakresie BHP.

W skrócie

• Kierownik budowy sporządza lub zapewnia sporządzenie planu BIOZ przed rozpoczęciem budowy – jeśli wymagają tego przepisy.
• Plan BIOZ jest obowiązkowy m.in. gdy roboty mają trwać dłużej niż 30 dni roboczych przy co najmniej 20 pracownikach jednocześnie albo gdy pracochłonność przekracza 500 osobodni, a także przy robotach szczególnie niebezpiecznych wymienionych w przepisach.
• Majstrowie i brygadziści, jako osoby kierujące pracownikami, odpowiadają za organizację pracy, nadzór i reagowanie na nieprawidłowości.
• Kadra kierownicza przechodzi szkolenie okresowe BHP co najmniej raz na 5 lat, a pierwsze – w ciągu 6 miesięcy od objęcia stanowiska.

Kierownik budowy a BHP

Prawo budowlane nakłada na kierownika budowy obowiązek sporządzenia lub zapewnienia sporządzenia, przed rozpoczęciem budowy, planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (BIOZ). Plan uwzględnia specyfikę obiektu i warunki prowadzenia robót – w tym jednoczesne prowadzenie robót budowlanych i produkcji przemysłowej.

Plan BIOZ trzeba sporządzić, jeżeli:

• w trakcie budowy będzie wykonywany co najmniej jeden z rodzajów robót szczególnie niebezpiecznych wymienionych w Prawie budowlanym (np. roboty z ryzykiem upadku z wysokości, przysypania ziemią, utonięcia, prace przy liniach energetycznych, w pobliżu czynnych dróg i torów),
• albo przewidywane roboty mają trwać dłużej niż 30 dni roboczych i jednocześnie będzie przy nich zatrudnionych co najmniej 20 pracowników,
• albo pracochłonność planowanych robót przekroczy 500 osobodni.

Kierownik budowy umieszcza też na budowie tablicę informacyjną oraz ogłoszenie z danymi dotyczącymi bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia. Może wstrzymać roboty, jeśli stwierdzi bezpośrednie zagrożenie.

Majster i brygadzista – osoby kierujące pracownikami

Kodeks pracy nakłada na osoby kierujące pracownikami konkretne obowiązki: organizowanie stanowisk pracy zgodnie z przepisami BHP, dbanie o sprawność środków ochrony i ich stosowanie, egzekwowanie przestrzegania przepisów i zasad BHP oraz zapewnienie bezpiecznych warunków pracy. Na budowie oznacza to w praktyce m.in.:

• niedopuszczanie do pracy osób bez wymaganych badań, szkoleń lub uprawnień,
• sprawdzanie stanu rusztowań, drabin, zabezpieczeń krawędzi i wykopów przed rozpoczęciem pracy,
• egzekwowanie stosowania kasków, szelek bezpieczeństwa i innych środków ochrony,
• przeprowadzenie instruktażu przed robotami szczególnie niebezpiecznymi,
• reagowanie – także wstrzymanie pracy – gdy widzi zagrożenie.

To właśnie majster i brygadzista najczęściej prowadzą instruktaż stanowiskowy nowych pracowników – dlatego powinni być do tego przygotowani metodycznie.

Najczęstsze przyczyny wypadków na budowie

• upadki z wysokości – z rusztowań, dachów, przez otwory w stropach,
• przysypanie w wykopach bez zabezpieczenia ścian,
• uderzenie przez spadające przedmioty i elementy podnoszone żurawiem,
• porażenie prądem i kontakt z liniami energetycznymi,
• potrącenie przez maszyny budowlane.

Szkolenie okresowe BHP dla kadry na budowie

Osoby kierujące pracownikami przechodzą szkolenie okresowe co najmniej raz na 5 lat, a pierwsze – w ciągu 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy na tym stanowisku. Ogólne szkolenie dla kadry kierowniczej często nie odnosi się do realiów budowy: BIOZ, robót szczególnie niebezpiecznych, pracy podwykonawców na jednym placu.

Dlatego przygotowaliśmy kurs online Szkolenie BHP dla kadry kierowniczej, inżynierów, majstrów i brygadzistów na budowie. Ogólne zasady szkoleń dla pracodawców i kadry opisujemy w artykule kiedy pracodawca musi przejść szkolenie BHP.

Najczęstsze pytania

Kiedy plan BIOZ jest obowiązkowy?

Gdy na budowie będą wykonywane roboty szczególnie niebezpieczne wymienione w Prawie budowlanym albo gdy roboty mają trwać dłużej niż 30 dni roboczych przy co najmniej 20 pracownikach jednocześnie, albo gdy pracochłonność przekroczy 500 osobodni.

Kto sporządza plan BIOZ?

Kierownik budowy – sam lub zapewniając jego sporządzenie przez inną osobę – przed rozpoczęciem budowy, na podstawie informacji BIOZ przygotowanej przez projektanta.

Jak często majster musi przejść szkolenie okresowe BHP?

Jako osoba kierująca pracownikami – co najmniej raz na 5 lat. Pierwsze szkolenie okresowe powinien przejść w ciągu 6 miesięcy od objęcia stanowiska.

Czy szkolenie BHP dla kadry budowy można zrobić online?

Tak, szkolenie okresowe osób kierujących pracownikami może mieć formę samokształcenia kierowanego, np. kurs online dla kadry na budowie.

Z bloga BHPcare: Przy robotach szczególnie niebezpiecznych przydaje się analiza ryzyka dla konkretnych zadań – zobacz JSA i TRA w praktyce.

Autor: Sebastian Narusiewicz – założyciel i CEO BHPcare, audytor wiodący ISO 9001, ISO 14001 i ISO 45001 w QS-Cert i LL-C (Certification) Group, autor szkoleń Akademii BHPcare. Od ponad 20 lat zajmuje się systemowym EHS w przemyśle: audytami opartymi na ryzyku oraz narzędziami do mierzenia i zarządzania bezpieczeństwem.