Instruktaż stanowiskowy BHP – kto prowadzi, jak go przeprowadzić i 5 najczęstszych błędów

Instruktaż stanowiskowy to ta część szkolenia wstępnego BHP, która decyduje, czy nowy pracownik wie, jak bezpiecznie wykonywać swoją pracę – a nie tylko, że podpisał kartę szkolenia. Przeprowadza się go przed dopuszczeniem do pracy na konkretnym stanowisku, na tym stanowisku, i kończy sprawdzianem wiedzy i umiejętności.

W tym artykule wyjaśniamy, kto może prowadzić instruktaż stanowiskowy, jak go przygotować i jakie błędy popełniane są najczęściej.

W skrócie

• Instruktaż stanowiskowy przeprowadza się przed dopuszczeniem pracownika do pracy na danym stanowisku – także po przeniesieniu na inne stanowisko.
• Prowadzi go osoba kierująca pracownikami, pracodawca albo wyznaczony pracownik – z kwalifikacjami, doświadczeniem i przeszkoleniem w zakresie metod prowadzenia instruktażu.
• Odbywa się na stanowisku pracy i kończy się sprawdzianem wiedzy i umiejętności.
• Przebieg instruktażu potwierdza się w karcie szkolenia wstępnego.

Kto może prowadzić instruktaż stanowiskowy?

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP instruktaż stanowiskowy prowadzi osoba kierująca pracownikami, pracodawca lub wyznaczony przez pracodawcę pracownik. Musi mieć odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie zawodowe oraz być przeszkolona w zakresie metod prowadzenia instruktażu stanowiskowego.

Ten ostatni warunek bywa pomijany. Brygadzista czy kierownik zmiany zna stanowisko świetnie, ale bez przygotowania metodycznego instruktaż sprowadza się do „pokaż i podpisz”. To przygotowanie można zrealizować online w kursie Metodyka prowadzenia instruktażu stanowiskowego.

Jak przeprowadzić instruktaż stanowiskowy – krok po kroku

1. Przygotowanie – przejrzyj ocenę ryzyka zawodowego i instrukcje dla stanowiska. Wypisz zagrożenia, które naprawdę występują na tym stanowisku.
2. Rozmowa wstępna – sprawdź, co pracownik już wie i jakie ma doświadczenie.
3. Pokaz – wykonaj czynności tak, jak mają być wykonywane, łącznie z zabezpieczeniami (np. odcięcie energii przed interwencją w maszynie).
4. Próba pracownika – pracownik wykonuje zadanie pod nadzorem, a instruktor koryguje błędy na bieżąco.
5. Samodzielna praca pod obserwacją – przez określony czas, zanim pracownik pracuje sam.
6. Sprawdzian – rozmowa i praktyczne wykonanie zadania. Nie wystarczy pytanie „czy wszystko jasne?”.
7. Dokumentacja – potwierdzenie w karcie szkolenia wstępnego.

5 najczęstszych błędów w instruktażu stanowiskowym

1. Instruktaż zamiast „podpisz tutaj” – karta jest podpisana, ale pracownik nie wykonał ani jednej czynności pod nadzorem.
2. Zbyt ogólne informacje – omówienie zasad BHP „w ogóle”, a nie zagrożeń konkretnego stanowiska i konkretnych maszyn.
3. Brak części praktycznej – sama teoria nie uczy; pracownik musi zobaczyć i wykonać zadanie.
4. Instruktor bez przygotowania – świetny fachowiec, ale bez umiejętności przekazywania wiedzy i sprawdzania jej zrozumienia.
5. Brak sprawdzianu i dokumentacji – w razie wypadku lub kontroli PIP trudno wykazać, że instruktaż w ogóle się odbył.

Instruktaż stanowiskowy a instruktaż ogólny i szkolenia okresowe

Instruktaż stanowiskowy to druga część szkolenia wstępnego – pierwszą jest instruktaż ogólny, który można zrealizować online, np. szkolenie wstępne BHP dla pracowników administracyjno-biurowych. Instruktaż stanowiskowy zawsze odbywa się na stanowisku pracy.

Później pracownik przechodzi szkolenia okresowe – terminy dla poszczególnych grup opisujemy w artykule kiedy pracownik musi przejść szkolenie BHP. O zmianach w dokumentowaniu szkolenia wstępnego piszemy na blogu BHPcare: elektroniczne potwierdzenie szkolenia wstępnego BHP.

Najczęstsze pytania

Kto może przeprowadzić instruktaż stanowiskowy?

Osoba kierująca pracownikami, pracodawca albo wyznaczony pracownik, który ma odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie zawodowe oraz jest przeszkolony w zakresie metod prowadzenia instruktażu stanowiskowego.

Czy instruktaż stanowiskowy można zrobić online?

Nie. Instruktaż stanowiskowy odbywa się na stanowisku pracy i obejmuje część praktyczną. Online można natomiast zrealizować instruktaż ogólny oraz przygotowanie instruktorów do prowadzenia instruktażu stanowiskowego.

Czy instruktaż stanowiskowy trzeba powtarzać?

Tak – przy przeniesieniu pracownika na inne stanowisko lub zmianie warunków pracy. W praktyce warto go też powtórzyć po zmianie technologii, maszyny lub po zdarzeniu wypadkowym.

Jak przygotować brygadzistów i kierowników do prowadzenia instruktażu?

Najprościej przez szkolenie z metodyki instruktażu. W Akademii BHPcare jest dostępne online: Metodyka prowadzenia instruktażu stanowiskowego.