Koordynator ZSZ i jego rok – w jakiej kolejności robić ocenę zgodności, przegląd zarządzania, cele i audyty
Przegląd zarządzania w październiku. Ocena zgodności w grudniu. Cele na nowy rok przepisane z zeszłorocznej tabeli. Tak w wielu firmach wygląda rok koordynatora ZSZ.
Na audytach widzę taki kalendarz częściej, niż można by się spodziewać. Formalnie wszystko jest zrobione. Każde zadanie ma swój zapis, a audytor nie ma się do czego przyczepić. Tylko że system w takim układzie niczego nie podpowiada zarządowi, bo informacje docierają do niego po tym, jak decyzje zostały już podjęte.
W tym artykule pokazuję, jak ułożyć rok koordynatora zintegrowanego systemu zarządzania (ZSZ) tak, żeby wynik jednego zadania był danymi wejściowymi do kolejnego.
W skrócie
- Normy ISO 9001, ISO 14001 i ISO 45001 nie narzucają dat. Wymagają, żeby audyty, przeglądy i oceny odbywały się w zaplanowanych odstępach. Plan ustala organizacja, a koordynator go pilnuje.
- Kolejność ma znaczenie: ocena zgodności przed przeglądem zarządzania, przegląd przed celami, cele przed nowym rokiem budżetowym.
- ISO 9001:2026 wymaga, żeby program audytów określał też cel audytu (pkt 9.2.2 a).
- W zintegrowanym systemie wiele z tych zadań robi się raz dla jakości, środowiska i BHP, a nie trzy razy.
Kim jest koordynator ZSZ?
W firmach funkcjonuje kilka nazw: koordynator, pełnomocnik ds. zintegrowanego systemu zarządzania, kierownik ds. systemów. Normy nie wymagają takiego stanowiska. Wymagają, żeby najwyższe kierownictwo przypisało odpowiedzialności i uprawnienia, m.in. za zgodność systemu z normą i za raportowanie jego wyników. W praktyce robi to najczęściej jedna osoba.
Jedna rzecz jest tu kluczowa. Koordynator prowadzi system, ale go nie posiada. Za skuteczność systemu odpowiada najwyższe kierownictwo, a za procesy ich właściciele. Koordynator, który sam wypełnia wszystkie rejestry, buduje system, który zniknie razem z nim.
Dlaczego kolejność zadań jest ważniejsza niż formularz
Zadania w systemie zarządzania nie są listą do odhaczenia. Są łańcuchem.
Ocena zgodności → przegląd zarządzania. Jak przeprowadzić samą ocenę zgodności, opisałem na blogu BHPcare. Wynik oceny spełnienia zobowiązań dotyczących zgodności jest jednym z danych wejściowych przeglądu w ISO 14001 i ISO 45001. Jeśli ocena zgodności odbywa się po przeglądzie, zarząd zatwierdza przegląd, nie wiedząc, czego zakład nie spełnia.
Przegląd zarządzania → cele. Wyniki przeglądu powinny obejmować decyzje o możliwościach doskonalenia i potrzebach zmian. Jeśli cele na kolejny rok powstają przed przeglądem, powstają bez tej wiedzy, najczęściej przez skopiowanie zeszłorocznej tabeli.
Cele → budżet. Cel bez zasobów jest deklaracją. Jeśli cele są ustalane po zamknięciu budżetu na nowy rok, ich realizacja od początku jest zagrożona.
Wyniki roku → program audytów. Program audytów wewnętrznych powinien uwzględniać ważność procesów, zmiany i wyniki poprzednich audytów. Od ISO 9001:2026 program musi też określać cel audytu, a nie tylko termin i zakres.
Przykładowy kalendarz koordynatora ZSZ
Kolejność jest ważniejsza niż konkretne miesiące. Jeśli rok budżetowy w Twojej firmie zaczyna się w kwietniu, przesuń cały kalendarz.
| Okres | Zadanie | Co powstaje | Wejście do |
|---|---|---|---|
| Styczeń | Program audytów wewnętrznych na rok (cel, kryteria, zakres) | Program audytów | Audyty wewnętrzne |
| Styczeń–luty | Uruchomienie celów i programów, przypisanie właścicieli | Cele i programy ZSZ | Monitorowanie |
| Luty–czerwiec | Audyty wewnętrzne procesów | Raporty, niezgodności | Działania korygujące, przegląd |
| Przez cały rok | Analiza zdarzeń, niezgodności i działań korygujących | Rejestr niezgodności i działań korygujących | Przegląd zarządzania |
| Kwartalnie | Przegląd wskaźników i realizacji celów | Tablica wskaźników | Przegląd zarządzania |
| Według planu | Ćwiczenia awaryjne (np. wyciek, pożar, ewakuacja) | Protokół ćwiczeń | Przegląd zarządzania |
| Wrzesień | Ocena zgodności z wymaganiami prawnymi | Protokół oceny zgodności | Przegląd zarządzania |
| Wrzesień | Ocena dostawców i wykonawców | Ocena dostawców | Przegląd zarządzania |
| Październik–listopad | Przegląd zarządzania | Raport z przeglądu | Cele, budżet, program audytów |
| Listopad–grudzień | Cele i budżet na kolejny rok, aktualizacja kontekstu, ryzyk, szans, aspektów i zagrożeń | Cele, rejestry | Nowy rok |
Co zmienia się w kalendarzu przez ISO 9001:2026 i ISO 14001:2026
Nowe wydania nie wywracają systemu, ale dokładają kilka rzeczy, o których koordynator musi pamiętać. Co sprawdza audytor przy przejściu, opisałem w liście kontrolnej audytu przejścia.
- Cel audytu w programie audytów (ISO 9001:2026, 9.2.2 a). Przy planowaniu programu na nowy rok trzeba odpowiedzieć na pytanie, po co jest dany audyt.
- Szanse oddzielone od ryzyk (ISO 9001:2026, 6.1.3). Grudniowa aktualizacja rejestrów to dobry moment, żeby szanse dostały własną ocenę, plan i miernik.
- Kultura jakości i etyczne postępowanie (5.1.1, 7.3). Przegląd zarządzania to miejsce, w którym kierownictwo może pokazać, jakim dowodem to potwierdza.
- Zmiany klimatu i warunki środowiskowe (4.1). Decyzja, czy są istotne, powinna mieć ślad w analizie kontekstu, ryzykach i aspektach.
Jedna ocena, jeden przegląd, jeden kalendarz
W systemie zbudowanym osobno pod trzy normy koordynator ma trzy kalendarze: osobne audyty, osobne przeglądy, osobne oceny. W zintegrowanym systemie wiele z tych zadań robi się raz. Jedna ocena zgodności obejmuje prawo ochrony środowiska i BHP. Jeden przegląd zarządzania ma dane wejściowe z trzech norm. Jeden program audytów obejmuje wszystkie procesy.
To nie tylko oszczędność czasu. To przede wszystkim jeden obraz organizacji dla zarządu zamiast trzech osobnych raportów.
Ćwiczenie „Rok koordynatora ZSZ” w szkoleniu online
W Akademii BHPcare przygotowałem szkolenie online „Jak wdrożyć zintegrowany system zarządzania – Jakość, BHP, Środowisko (ISO 9001:2026, ISO 14001:2026, ISO 45001:2018)”. Jednym z ćwiczeń jest właśnie „Rok koordynatora ZSZ”: układasz w czasie audyty, przegląd zarządzania, ocenę zgodności i cele.
W kursie:
- 9 modułów, ok. 5 godzin nauki, dostęp 24/7,
- 21 ćwiczeń interaktywnych na przykładzie zakładu produkcyjnego,
- 32 formularze w Excelu i Wordzie, m.in. program audytów, protokół oceny zgodności, tablica wskaźników z panelem, raport z przeglądu zarządzania, cele i programy ZSZ,
- plan wdrożenia 30–60–90 dni,
- test końcowy i certyfikat ukończenia.
SZKOLENIE ONLINE · AKADEMIA BHPcare
Jak wdrożyć zintegrowany system zarządzania – Jakość, BHP, Środowisko
9 modułów, 21 ćwiczeń interaktywnych (w tym „Rok koordynatora ZSZ”), 32 formularze w Excelu i Wordzie, plan wdrożenia 30–60–90 dni i certyfikat ukończenia.
Zobacz szkolenie →Masz już certyfikowany system według wydań z 2015 r.? Zobacz szkolenie „Nowe ISO 9001 i ISO 14001 (2026) – co musisz zmienić w swoim systemie?” i artykuł o tym, jak przygotować zespół do przejścia.
Najczęstsze pytania
Nie. Wymagają przeglądu w zaplanowanych odstępach. Większość firm robi go raz w roku, ale termin ustala organizacja.
Normy nie mówią tego wprost, ale wynik oceny zgodności jest danymi wejściowymi przeglądu w ISO 14001 i ISO 45001. Jeśli ocena odbywa się po przeglądzie, przegląd opiera się na nieaktualnych danych.
W zaplanowanych odstępach, z uwzględnieniem ważności procesów, zmian i wyników poprzednich audytów. W wielu firmach wszystkie procesy są audytowane w cyklu rocznym.
Nie jako stanowisko. Normy wymagają przypisania odpowiedzialności i uprawnień za system.
O autorze
Sebastian Narusiewicz
Założyciel i CEO BHPcare | systemowe EHS w przemyśle | audytor wiodący ISO 9001, ISO 14001 i ISO 45001
Od ponad 20 lat zajmuje się systemowym EHS w przemyśle: audytami opartymi na ryzyku oraz narzędziami do mierzenia i zarządzania bezpieczeństwem, m.in. Kompasem Bezpieczeństwa. Audytuje systemy zarządzania dla jednostek certyfikujących QS-Cert i LL-C (Certification) Group. Autor szkoleń Akademii BHPcare – tworzy je na podstawie ponad 500 audytów i doświadczeń z zakładów, w których pracował.